Bier in Brussel: tussen vernieuwing en spanning


16 augustus 2017

De kwaliteit van het Belgisch bier is voortaan officieel internationaal erkend, zeker nu UNESCO het heeft uitgeroepen tot cultureel werelderfgoed, dit heeft jammer genoeg ook zekere spanningen tussen de Belgische brouwers naar boven gebracht. ‘Oneerlijke’ concurrentie, ‘valse brouwers’, boycot… In Brussel lopen de spanningen op. Een reportage.

De artisanale bieren sector zit volop in een opmars. Microbrouwerijen ontstonden in Canada en de VS in de jaren ’70, later waaide het fenomeen over naar Europa, vooral in Frankrijk en Europa. In België kwam deze opmars pas later op gang. Om maar een voorbeeld te geven, Brussel kende 120 artisanale brouwerijen in de 18e eeuw, op het eind van jaren ’90 daarentegen bleef enkel brouwerij Cantillon, opgericht in 1900, over. We moesten tot het begin van de jaren 2000 wachten tot er andere spelers op de Brusselse markt kwamen. Eerst ontstond Brasserie de la Senne (opgericht in 2003, en begonnen in Brussel in 2010), Brussels Beer Project (2013), En Stoemelings (2015), No Science (2016) en Brasserie de l’Ermitage, die op het punt staan hun productie installatie te verwerven.
Voor Jean Van Roy, de eigenaar en brouwer bij Cantillon, is de komst van nieuwe brouwers op de Brusselse markt een goede zaak! “Het maakt me echt gelukkig om al deze nieuwe brouwerijen in Brussel te zien opengaan, of het nu En Stoemelings, No Science of Brasserie de l’Ermitage is. Dat zijn super gemotiveerde jongeren die uitzonderlijk goed werk leveren!”
Dit is een mening die hij deelt met Yvan De Baets, medeoprichter en brouwer bij Brasserie de la Senne: “ No Science, En Stoemelings, l’Ermitage… We zijn oprecht gelukkig dat ze er zijn, want ze brengen vernieuwing, iets verfrissend. We helpen ze dan ook waar we kunnen. Ik heb trouwens enorm veel respect voor En Stoemelings, ze weten waar ze van houden, ze weten wat ze willen en ze doen het ook. Dat is brouwen!
Een naam die ze nooit vermelden: Brussels Beer Project (BBP).

Ontevreden met de ‘valse brouwers’!

 Olivier de Brauwere en zijn partner Sébastien Morvan startten in 2013 Brussels Beer Project en presenteren hun eerste creatie: De Delta. Het idee van deze twee gepassioneerde ondernemers opgeleid in financiën was om bier te ontwikkelen die “van het vooraf gebaande pad” durven te stappen, en dat op basis van participatieve financiering en co-creatie.
België is wereldwijd gekend om zijn bier cultuur, maar er is toch ook een traditionele zijde… Die ligt zeer gevoelig, bier is heilig in België, men moet niet te veel proberen. Wij daarentegen, wij vinden dat vanalles mogen doen. We hebben ons naar de co-creatie gekeerd. Onze communicatie is ook meer gedurfd en creatiever.

Bepaalde noemen zichzelf brouwers terwijl ze zelfs geen brouwerij ter beschikking hebben! Ze laten hun bier brouwen, of toch zeker de meerderheid van hun productie, door een andere brouwerij. Dat is het tegenovergestelde van het brouwersvak! Moesten ze het nu duidelijk zeggen, dan had ik er geen enkel probleem mee, maar als ze zich voordoen als mensen met hetzelfde beroep als ik of mij collega’s, dat maakt me dan ook oprecht boos want dat is schaamteloze manipulatie van de consument!” aldus Yvan De Baets van Brasserie de la Senne.
Ook al is BBP niet rechtstreeks vernoemd in de voorgaande uitleg, ze maken zeker en vast deel uit van de groep die hij op de vingers tikt. Bij hun ontstaan lieten Olivier de Brauwere en Sébastien Morvan hun bieren brouwen door brouwerij Anders in Limburg, en ook al beschikken ze vandaag de dag over een brouw installatie op de Antoine Dansaertlaan in Brussel wordt de meerderheid van hun bier nog steeds gebrouwen door Anders.
Maar is BBP dan echt van zo veel te beschuldigen?

 

Een onterechte woede? 

Vandaag de dag brouwt BBP rond de 2000 flesjes per dag op de Antoine Dansaertlaan.
Onze klassieke bieren worden effectief bij Anders gebrouwen, maar dat is geen geheim daar het altijd op onze labels en onze website stond. Onze experimentele brouwsels daarentegen, onze bieren van de maand, worden hier ter plaatse gebrouwen, dus dat ik noem wel zelf gebrouwen!” verdedigt Olivier De Brauwere van BBP. “Brasserie de la Senne heeft dat ons al vaak verweten, ze boycotten ons zelfs in bepaalde cafés, terwijl ze zelf vijf jaar lang hetzelfde deden bij brouwerij De Poef en De Ranke, zonder het op hun label te plaatsen. De pot verwijt de ketel…
Na een ondervraging over dit onderwerp legt Yvan de Baets van Brasserie de la Senne ons uit: “In afwachting van de nodige financiering om onze eigen brouwerij te openen in Brussel, huurden we de lokalen van brouwersvrienden van ons, maar we brouwen nog altijd zelf. Op geen enkel moment werd ons bier door iemand anders gebrouwen. We waren echte brouwers maar zonder de nodige apparatuur. Dat betekent dat we alle keuzes en alles risico’s zelf namen: als we een brouwsel verknoeiden, betaalden we een brouwsel. Dat is niet het geval bij de ‘valse brouwers’. Dat is ook één van de redenen waarom het ons zo zwaar ligt, dat is oneerlijke concurrentie. Moest de concurrentie eerlijk zijn, hun eigen risico’s nemen dan hadden we er geen enkel probleem mee.
Eén ding is zeker, er zit een stevig haar in de boter tussen La Senne en BBP. “Om eerlijk te zijn kan het ons weinig schelen wat ze bij La Senne van ons denken. We houden os er niet mee bezig, we gaan onze weg uit en proberen ons te amuseren onderweg,” aldus Olivier de Brauwere. Op 1 april postte BBP echten een satirisch filmpje op Facebook waar ze hadden bijgelegd met Brasserie de la Senne en hun eerste samenwerking aankondigden…
Maar dat is om te lachen! We kiezen er liever voor om ermee te lachen dan ten oorlog te trekken. Ik denk dat echte strijd is tegen de standaardisering van smaken, de zoete bieren en het monopolie van AB InBev. Dat is een strijd voor de goede zaak in tegenstelling tot die onderling,” voegt hij eraan toe. 
Een mening die min of meer gedeeld wordt met de ander brouwerijen.

“In Brussel heeft iedereen zijn eigen identiteit” 

Voor Jean Van Roy is het fenomeen van de ‘valse bouwers’ meer dan ooit een probleem: “Er is duidelijk altijd een probleem met leugenaars, mensen die zich als brouwers voordoen maar het niet zijn.” Maar voor hem maakt BBP daar geen deel van uit, of althans niet meer.
Ik denk dat ze moeite hebben gedaan, en dat ze vandaag eerlijk zijn over welke bieren ze zelf brouwen en welke niet, ook al is hun Brew Pub een beetje een façade.” Hij voegt eraan toe: “De bier industrie is een zeer lucratieve industrie geworden, dus het is normaal dat het mensen van verschillende horizonnen aantrekt. Ook mensen, en nogmaals ik heb het nier over BBP, die niets met bier te maken hebben en er enkel geld willen uit halen. Dat is jammer.
Dit is een probleem dat bovendien een wantrouwen schept tegenover nieuwkomers, zo getuigen ze bij En Stoemelings:
Brasserie de la Senne steunt ons en Cantillon is vriend geworden maar in eerste instantie was er toch een moment van aarzeling, ze keken de kat uit de boom, ze wouden zeker weten dat we dezelfde normen en waarden kennen. Dat is het geval, wij willen een wijkbrouwerij, stedelijk en dicht bij de consument, en natuurlijk is voor ons de kwaliteit het allerbelangrijkste,” vertelt Denys Van Elewyck, meesterbrouwer en manager bij En Stoemelings. Over BBP, “Het blijven collega’s. We hebben niet per se dezelfde motivaties, noch hetzelfde cliënteel, maar ik vind ze veel respectabeler dan sommige anderen. Zelfs als het waar is dat de meerderheid van hun bier gebrouwen wordt in Limburg… Er zijn voor- en tegenstanders maar over het algemeen denk ik dat ze bier naar nieuwe hoogtes willen brengen. Vroeger kochten mensen Duvel. Vandaag willen mensen nieuwe smaken ontdekken. Ik zeg niet dat mensen absoluut de bieren van BBP moeten kiezen, maar ze moeten op z’n minst proberen hun palet te verruimen. Daarbij worden al hun bieren van de maand bij hen gebrouwen, dat heeft toch een meerwaarde.” Om er nog aan toe te voegen, “Wat leuk is aan Brussel dat iedereen zijn eigen identiteit heeft: La Senne heeft zijn speciale gist en hop, Cantillon heeft spontaan bier, BBP heeft zijn gekke smaken, er valt echt wat te ontdekken, bij ons draait het echt om de mout en de kruiden, No Science is nogal vaag en heeft zijn tafel bitterheid en tenslotte l’Ermitage, zij hebben zo veel potentieel, we kunnen niet wachten om te zien wat ze zulle aanbieden.
Het is tenslotte vergelijkbaar met het conflict tussen een taxi en een UBER, twee visie op een da maatschappij die botsen.

Modernisme en brutaliteit…

Al vanaf het begin van hun avontuur in de Brusselse bierwereld wouden de co-oprichters van BBP de grenzen verleggen. En dat hebben ze nooit willen verstoppen:
Ons credo was, van in het begin, niet te verlegen te zijn op vlak van bier of communicatie. We willen ons niet neerleggen bij een zwak consensus. Uiteraard willen we zo veel mogelijk mensen bereiken, we hebben echt het verlangen te groeien,” zegt Olivier de Brauwere.
Om hun doelstellingen te bereiken maakten de co-oprichters een innoverend businessplan. Door een groot deel van hun bier te brouwen bij Anders en aan het publiek voor te stellen hun project financieel te steunen, heeft het duo niet zwaar moeten investeren in infrastructuur. Daarnaast trekt het de voorkeur aan van de consument door het verkiezen van co-creatie.
De resultaten spreken voor zich, BBP hoopte naar het buitenland te trekken en afgelopen mei opende het zijn eerst collaboratie bar in Tokio.
Japanners kijken meer en meer naar de Amerikaanse ‘craft’ bieren, het is dus belangrijk dat we hen een alternatief bieden”, legt Olvier de Brauwere ons uit. “De klassieke Belgische bieren spelen een enorme rol en zijn onvervangbaar. Ze hebben de Belgische reputatie gemaakt. Toch moeten we absoluut een alternatief aanbieden aan zij die op zoek zijn naar een iets meer ‘craft’ bier, iets extremere smaken, een ander soort communicatie, minder binnen de lijntjes. We moeten daar de leiding nemen, anders gaan de Amerikanen, Spanjaarden, Scandinaviërs er mee lopen.

… Tegenover authenticiteit en traditie

Het beschermen van de ziel van het beroep, lokale verankering, gematigde groei… Dit is de andere visie, de meer traditionele visie van onder andere Cantillon en Brasserie de la Senne
We zijn van plan een nieuwe brouwerij te openen op de site van Tour & Taxis” zo verteld Yvan de Baets. Het probleem is dat dat zeer veel kost. “Om de lening van de bank terug te betalen zullen we onze productie moeten verdubbelen. Zodra we dat niveau bereiken gaan we daar blijven en dat zou zeer goed zijn. Voor mij heeft groeien zonder reden geen zin. Ik droom niet van zo’n groei, ik droom enkel het brouwen, van het beste materiaal en om te zien of ik betere bieren kan creëren,” voegt hij eraan toe. “We verkopen 60% van onze productie in Brussel en slechts 20% in het buitenland, en zo willen we het houden, lokaal."
Voor brouwerij Cantillon, gespecialiseerd in lambieks en geuzes sinds 1900, is groei ook niet aan de orde: “ Al sinds 8 jaar nemen wij geen nieuwe professionele klanten meer aan, we hebben de mogelijkheden en volumes niet. We hebben echter net een nieuw gebouw verworven, het idee is om ons te concentreren op de nieuwe generatie in Brussel, onze stad terug te winnen, want op dit moment exporteren we 55% van onze bieren naar het buitenland. In de toekomst willen we ons nog meer toeleggen op de kwaliteit van onze producten en nieuwe recepten ontwikkelen. Momenteel produceren we ongeveer 3000 hectoliter per jaar, wat niet slecht is voor een spontaan bier,” aldus Jean Van Roy.
De nieuwe generatie brouwers is niet tegen dit model.
We willen dat lokale, artisanale en kleine behouden,” verzekert Denys Van Elewyck van En Stoemelings ons. “Ons doel is niet om eindeloos te groeien, enorme vaten te hebben of om 24 op 7 te staan brouwen. Het doel is eerder om stabiel gamma van kwaliteitsproducten aan te bieden, te luisteren naar de consument en onze patrimonium te beschermen.

Hoe zit het met de toekomst van artisanaal bier in België?

Kan iedereen zijn plaats vinden en succesvol zijn in de bierwereld? Welke visies en welke brouwerijen houden stand? Volgens Jean Van Roy is één ding zeker, de Belgische biermarkt is bijna verzadigd.
"Het gouden tijdperk waar men een brouwerij kon openen, snel een bier maken en het gemakkelijk kon verkopen met wat goede marketing, zit erop of gaat op z’n einde lopen. In de VS is het al zo ver, in Canada bijna, in Italië is het ook al gedaan, in bepaalde Scandinavische landen ook, België zal zeker volgen,” zegt hij. Hij concludeert: “ Er staat weer een omwenteling aan te komen in de wereld van het bier brouwen.
Voor BBP daarentegen heeft ‘craft’ bier in België nog een mooi leven voor zich:
De interesse van de consument voor nieuwe smaken, voor merken die anders communiceren en die zich lokaal vestigen, ik denk dat die nog maar in de kinderschoenen staat,” bevestigt Olivier de Brauwere. “Natuurlijk gaat niet iedereen overleven, want het verlies van kwaliteit, persoonlijkheid en samenhang is nooit gemakkelijk. Maar ik denk dat we België en Europa nog maar aan het begin staan van ‘craft’ bier.

En u, wat denkt u ervan?

newsletter